บ่อกราวด์คืออะไร? ติดตั้งยังไงให้ค่ากราวด์ต่ำ

บ่อกราวด์สำคัญอย่างไร? ทำไมต้องตรวจสอบค่าความต้านทานดินสม่ำเสมอ

สำหรับโรงงานอุตสาหกรรม อาคารพาณิชย์ หรือแม้กระทั่งบ้านพักอาศัย ระบบความปลอดภัยทางไฟฟ้าคือสิ่งที่ไม่สามารถละเลยได้ และองค์ประกอบสำคัญที่เป็นฐานรากของความปลอดภัยนี้ก็คือระบบสายดิน โดยมีจุดเชื่อมต่อหลักที่เรามักจะได้ยินช่างไฟพูดถึงอยู่บ่อยครั้ง นั่นคือบ่อกราวด์

คำถามคือจุดเชื่อมต่อนี้มีความสำคัญอย่างไร และในฐานะผู้ดูแลอาคารหรือช่างไฟ เราจะสามารถสร้างและติดตั้งจุดเชื่อมต่อนี้ให้มีประสิทธิภาพสูงสุดได้อย่างไร บทความนี้มีความรู้เชิงลึกเกี่ยวกับโครงสร้างและเทคนิคการทำระบบดินให้ได้มาตรฐานมาฝากกัน

บ่อกราวด์ คืออะไรและมีความสำคัญอย่างไรในระบบไฟฟ้า

บ่อกราวด์ (Inspection Pit หรือ Ground Station) คือ ช่องหรือบ่อขนาดเล็กที่ขุดขึ้นเหนือบริเวณที่ตอกหลักดิน (Ground Rod) โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อใช้เป็นจุดตรวจสอบ บำรุงรักษา และวัดค่าความต้านทานดินของระบบสายดินและระบบป้องกันฟ้าผ่า ฝาบ่อส่วนใหญ่จะออกแบบให้เปิดออกได้เพื่อความสะดวกในการเข้าถึงหัวหลักดินและจุดต่อสายไฟ

ประโยชน์หลักของบ่อประเภทนี้มีอยู่ 3 ประการ คือ ช่วยให้ช่างไฟสามารถนำเครื่องมือวัด (Earth Tester) มาเช็กค่าความต้านทานได้ง่าย ช่วยปกป้องหัวหลักดินและจุดต่อสายจากการกัดกร่อนของสภาพแวดล้อมภายนอก และช่วยให้การซ่อมบำรุงหรือเปลี่ยนสายกราวด์ทำได้อย่างสะดวกรวดเร็วโดยไม่ต้องขุดเจาะพื้นผิวใหม่ทั้งหมด

ปัจจัยที่ส่งผลต่อค่าความต้านทานดิน

เป้าหมายสำคัญของการทำระบบดินคือการทำให้ "ค่ากราวด์ต่ำที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้" ซึ่งตามมาตรฐานของวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (วสท.) และการไฟฟ้า ส่วนใหญ่กำหนดไว้ว่าค่าความต้านทานดินของระบบไฟฟ้าต้องไม่เกิน 5 โอห์ม (และไม่เกิน 1 โอห์มสำหรับระบบล่อฟ้าโรงงานหรือห้องเซิร์ฟเวอร์ที่ต้องการความเสถียรสูง) ปัจจัยที่มีผลต่อค่านี้ประกอบด้วย

• สภาพและความชื้นของเนื้อดิน: ดินที่มีความชื้นสูง เช่น ดินเหนียว หรือดินปนทรายใกล้แหล่งน้ำ มักจะมีค่าความต้านทานต่ำกว่าดินแห้ง ดินกรวด หรือดินปนหิน
• ความลึกและจำนวนของหลักดิน: ยิ่งตอกหลักดินได้ลึกเท่าไร ก็ยิ่งมีโอกาสเข้าถึงชั้นดินที่มีความชื้นคงที่มากขึ้น ส่งผลให้ค่าความต้านทานลดลง
• สารเคมีหรือสารปรับปรุงดิน: การใช้สารเพิ่มประสิทธิภาพในชั้นดินจะช่วยลดค่าความต้านทานในพื้นที่ที่สภาพดินไม่อำนวย

วิธีติดตั้งบ่อกราวด์และเทคนิคการลดค่ากราวด์ให้ต่ำตามมาตรฐาน

การติดตั้งระบบกราวด์ให้ได้ประสิทธิภาพสูงสุดและมีอายุการใช้งานที่ยาวนาน มีขั้นตอนและเทคนิคสำคัญที่ช่างมืออาชีพนิยมใช้ดังนี้

1. การเตรียมพื้นที่และการเลือกขนาดบ่อ

เริ่มต้นด้วยการกำหนดจุดติดตั้งที่เหมาะสม ซึ่งควรเป็นพื้นที่โล่งและห่างจากโครงสร้างฐานรากของอาคารในระยะที่ปลอดภัย จากนั้นทำการขุดหลุมเพื่อเตรียมวางบ่อพัก โดยบ่อพักที่นิยมใช้มีทั้งแบบบ่อคอนกรีตสำเร็จรูปและบ่อพลาสติกสังเคราะห์ (Polypropylene) ที่มีความทนทานสูง

2. การตอกหลักดิน (Ground Rod)

หัวใจของการนำกระแสไฟลงดินคือหลักดิน โดยมาตรฐานทั่วไปจะใช้หลักดินทองแดงแท้หรือเหล็กหุ้มทองแดง (Copper-bonded Ground Rod) ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางไม่น้อยกว่า 5/8 นิ้ว และมีความยาวไม่น้อยกว่า 2.4 เมตร ตอกลงไปในแนวดิ่งให้จมลงไปในดิน โดยให้หัวหลักดินโผล่ขึ้นมาภายในตัวบ่อพักเพื่อความสะดวกในการต่อสาย

3. เทคนิคเพิ่มประสิทธิภาพด้วยผงปรับปรุงค่าดิน (GEM)

ในกรณีที่ตอกหลักดินลงไปแล้วพบว่าค่าความต้านทานยังสูงกว่ามาตรฐานเนื่องจากสภาพดินแห้งหรือเป็นหิน วิธีแก้ไขที่มีประสิทธิภาพสูงคือการใช้ผงปรับปรุงค่าดิน หรือผงระบายประจุ (Ground Enhancing Material - GEM) เทหลอมลงไปรอบๆ บริเวณหลักดิน สารเคมีชนิดนี้จะช่วยรักษาความชื้นและเพิ่มพื้นที่ผิวสัมผัสระหว่างหลักดินกับเนื้อดิน ทำให้กระแสไฟฟ้ากระจายลงสู่ดินได้เร็วขึ้นและช่วยลดค่าความต้านทานได้อย่างยั่งยืน

4. การเชื่อมต่อสายด้วยระบบ Exothermic Welding

จุดเชื่อมต่อระหว่างสายตัวนำ (สายทองแดงเปลือย Bare Copper) กับหัวหลักดินภายในบ่อคือจุดที่เปราะบางที่สุด ช่างไฟมืออาชีพจะหลีกเลี่ยงการใช้แคล้มป์ประกับยึดธรรมดาในงานระบบใหญ่ และเปลี่ยนมาใช้การเชื่อมทางเคมีด้วยความร้อน หรือ Exothermic Welding (ที่มักเรียกกันติดปากว่า การเทผงโมลด์ Kumwell หรือ Topweld) วิธีนี้จะทำให้สายทองแดงและหลักดินหลอมละลายเป็นเนื้อเดียวกัน ช่วยป้องกันการเกิดสนิมและการหลุดหลวม ส่งผลให้กระแสไฟไหลผ่านได้อย่างราบรื่นและค่าความต้านทานคงที่ในระยะยาว

5. การติดตั้งฝาบ่อและติดตั้งป้ายกำกับ

เมื่อทำการเชื่อมต่อและตรวจสอบค่าโอห์มจนได้ตามมาตรฐานแล้ว ให้ทำการติดตั้งบ่อพักและปิดฝาบ่อให้สนิทเพื่อป้องกันน้ำขังรุนแรงหรือสิ่งสกปรกตกลงไป พร้อมทั้งทำเครื่องหมายหรือป้ายกำกับให้ชัดเจนว่าเป็นบ่อตรวจสอบระบบดิน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับระบบกราวด์

Q1. บ่อกราวด์จำเป็นต้องติดตั้งทุกครั้งที่มีการทำระบบสายดินหรือไม่?

A: ตามมาตรฐานการติดตั้งระบบไฟฟ้า บ่อตรวจสอบ (Inspection Pit) มีความจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับระบบกราวด์โรงงาน ระบบป้องกันฟ้าผ่า และระบบไฟฟ้าหลักของอาคาร เพื่อให้สามารถเข้ามาตรวจสอบและวัดค่าความต้านทานดินประจำปีได้อย่างถูกต้อง ทว่าในระบบสายดินของบ้านพักอาศัยขนาดเล็กอาจใช้วิธีตอกหลักดินฝังดินโดยตรงได้ แต่การมีบ่อพักจะช่วยเรื่องการบำรุงรักษาในอนาคตได้ดีกว่ามาก

Q2. หากวัดค่าความต้านทานในบ่อกราวด์แล้วสูงเกิน 5 โอห์ม มีวิธีแก้ไขอย่างไร?

A: สามารถแก้ไขได้หลายวิธี เช่น การตอกหลักดินเพิ่มอีก 1-2 แท่งแล้วเชื่อมต่อถึงกันแบบขนาน (Grid) การตอกหลักดินให้ลึกขึ้น หรือเลือกใช้ผงปรับปรุงดินคุณภาพสูง เช่น ผง GEM ของ Kumwell ที่หาซื้อได้จากคลังไฟฟ้าโรงงาน เทใส่รอบหลักดินเพื่อช่วยเพิ่มการนำไฟฟ้าและลดค่าความต้านทานลงอย่างได้ผล

Q3. การเชื่อมสายไฟในบ่อกราวด์ด้วยวิธี Exothermic Welding ดีกว่าการใช้แคล้มป์ล็อกอย่างไร?

A: การเชื่อมด้วยประจุความร้อน (Exothermic Welding) ของแบรนด์ Kumwell หรือ Topweld จะเป็นการหลอมเนื้อโลหะให้เป็นเนื้อเดียวกัน 100% ทำให้ไม่มีช่องว่างให้ความชื้นเข้าไปสะสมจนเกิดสนิมเขียวหรือหลวมหลุด แตกต่างจากแคล้มป์ล็อกทั่วไปที่เมื่อฝังอยู่ใต้อาคารหรืออยู่ในบ่อที่มีความชื้นนานๆ มักจะคลายตัวและผุกร่อน ทำให้ระบบกราวด์ขาดประสิทธิภาพ

Q4. ฝาบ่อกราวด์คอนกรีตกับพลาสติก แบบไหนเหมาะกับโรงงานอุตสาหกรรมมากกว่ากัน?

A: ขึ้นอยู่กับพื้นที่ติดตั้ง หากติดตั้งในบริเวณที่มีรถวิ่งผ่าน มีการสัญจรของรถโฟล์กลิฟต์หรือรถบรรทุก ควรเลือกใช้บ่อคอนกรีตหนาหรือบ่อเหล็กหล่อที่รับน้ำหนักได้สูง แต่หากติดตั้งในพื้นที่ทางเดิน รอบแนวอาคาร หรือสวนหย่อม การเลือกใช้บ่อพลาสติกสังเคราะห์ (Polypropylene) จากคลังไฟฟ้าโรงงาน จะตอบโจทย์เรื่องความสวยงาม น้ำหนักเบา เปิดง่าย และไม่เป็นสนิม

Q5. สามารถสั่งซื้ออุปกรณ์สำหรับทำบ่อกราวด์ทั้งหมดจากคลังไฟฟ้าโรงงานได้อย่างไร?

A: ท่านสามารถติดต่อสอบถามราคาสินค้า เช็กสต็อก หรือขอใบเสนอราคาอุปกรณ์ระบบกราวด์แบรนด์ Kumwell, Topweld และแบรนด์ไฟฟ้าชั้นนำอื่นๆ ได้อย่างสะดวกสบายผ่านช่องทางไลน์แอด @klangfaifa หรือโทรติดต่อทีมงานผู้เชี่ยวชาญของ บริษัท คลังไฟฟ้าโรงงาน จำกัด ได้โดยตรง เรายินดีให้คำปรึกษาและจัดส่งสินค้าถึงหน้างานทั่วประเทศอย่างรวดเร็ว

คลังไฟฟ้าโรงงาน ศูนย์รวมอุปกรณ์ระบบกราวด์และล่อฟ้าครบวงจร

การเลือกใช้อุปกรณ์ที่ได้มาตรฐานสากลคือสิ่งสำคัญที่สุดที่จะช่วยให้ระบบกราวด์ของอาคารหรือโรงงานอุตสาหกรรมทำงานได้อย่างสมบูรณ์แบบและปลอดภัยในระยะยาว สำหรับผู้รับเหมา ช่างไฟ หรือฝ่ายจัดซื้อที่กำลังมองหาอุปกรณ์สำหรับทำระบบดิน ไม่จำเป็นต้องเสียเวลาประสานงานกับผู้ขายหลายรายให้ยุ่งยากอีกต่อไป

บริษัท คลังไฟฟ้าโรงงาน จำกัด พร้อมเป็นเพื่อนคู่คิดและศูนย์รวมอุปกรณ์ไฟฟ้าโรงงานแบบครบจบในที่เดียว เราคือตัวแทนจำหน่ายอย่างเป็นทางการของแบรนด์ชั้นนำระดับสากล เช่น KUMWELL และ TOPWELD โดยมีสินค้าในกลุ่มระบบกราวด์และล่อฟ้าพร้อมส่งอย่างครบครัน ตั้งแต่หลักดินทองแดงแท้ สายไฟทองแดงเปลือย ผงสารปรับปรุงดิน บ่อพักกราวด์สำเร็จรูป ไปจนถึงชุดเบ้าโมลด์และผงเชื่อมระบบความร้อน ยืนยันด้วยประสบการณ์การให้บริการช่างไฟไทยมายาวนานกว่า 15 ปี พร้อมจัดส่งด่วนถึงหน้างานอย่างรวดเร็ว

สนใจ ผลิตภัณฑ์ เกี่ยวกับ 

 บ่อกราวด์ , สายไฟโรงงาน , ร้านขายสายไฟ

ติดต่อ บริษัท คลังไฟฟ้าโรงงาน จำกัด 

เลขที่: 191/28 หมู่ 3 ซ.ลำลูกกา 69 ต.ลาดสวาย อ.ลำลูกกา จ.ปทุมธานี 12150

โทร: 02-115-0360-1 , 084-700-5991