สัญลักษณ์ไฟฟ้า (Electrical Symbols)  updated date : 10/มค/2569

ทำไมช่างไฟ และ วิศวกร ทุกคนต้องรู้ และ เข้าใจเกี่ยวกับ สัญลักษณ์ไฟฟ้าที่ใช้ในงานออกแบบระบบไฟฟ้า  โดยหลักๆแบ่งเป็น 4 ประการ

1. เป็นภาษาสากล (Universal Langguage) สัญลักษณ์ไฟฟ้าถูกกำหนดให้เป็นภาษาสากล เพื่อให้วิศวกรและช่างไฟทั่วโลกอ่านแบบชุดเดียวกัน

2. ความปลอดภัย (Safety First) ในงานวิศวกรรม ความผิดพลาดนิดเดียว หมายถึงอันตรายถึงชีวิต สัญลักษณ์ไฟฟ้า จึงทำให้เรารู้และสามารถระบุ จุดที่เป็นอันตรายอย่างชัดเจน เช่น
- สายดิน(Ground) : ช่วยให้รู้ว่าจุดไหนต้องต่อลงดิน เพื่อป้องกันไฟดูด
- ฟิวส์ (Fuse) เซอร์กิตเบรกเกอร์(Circuit Breaker) ช่วยให้ทราบตำแหน่งของอุปกรร์ป้องกันกระแสเกิน

3. ประสิทธิภาพในการออกแบบและการติดตั้ง (Efficiency) การใช้สัญลักษณ์ไฟฟ้า ช่วยให้แบบมีความสะอาดตาและอ่านง่าย วิศวกรสามารถคำนวนและวางแผนการติดตั้งอุปกรณ์จำนวนมหาศาลลงบนกระดาษแค่ไม่กี่แผ่น ช่วยลดความซับซ้อนและประหยัดเวลาในการติดตั้งจริง และ ช่างจะรู้ทันทีว่าต้องใช้อุปกรณ์อะไร และ เชื่อมต่อกันตรงไหน

4. การวิเคราะห์และแก้ไขปัญหา (Trouble Shooting) เมื่อระบบไฟฟ้าขัดข้อง วิศวกรก็สามารถ ใช้ผัง Schematic Diagram เป็นแผนในการไล่หาสาเหตุ

สัญลักษณ์ไฟฟ้า แบ่งเป็น 5 หมวดดังนี้

1. POWER & WIRING SYMBOLS (สัญลักษณ์ระบบไฟฟ้าและสายไฟ)

สัญลักษณ์ในหมวดนี้ใช้สำหรับแสดงระบบสายไฟ การเชื่อมต่อ และโครงข่ายไฟฟ้าในอาคารและโรงงาน

แหล่งอ้างอิงหลัก

·        IEC 60617 – Graphical symbols for diagrams

·        IEEE Std 315 – Electrical and Electronics Diagrams

·        NFPA 70 (NEC) – National Electrical Code

·        ANSI Y32.2 – Electrical symbols standard

ใช้ใน: Wiring Diagram, Single Line Diagram (SLD), แบบระบบไฟฟ้าอาคารและอุตสาหกรรม 

รูปด้านล่างนี้คือสัญลักษณ์ไฟฟ้าใช้สำหรับแสดงระบบสายไฟ การเชื่อมต่อ และโครงข่ายไฟฟ้าในอาคารและโรงงาน Powrer and Wiring Symbols

2. LIGHTING SYMBLOLS (สัญลักษณ์ระบบแสงสว่าง)

ใช้สำหรับแสดงตำแหน่งและประเภทของโคมไฟ ระบบแสงสว่าง และอุปกรณ์ควบคุมแสง

แหล่งอ้างอิงหลัก

·        IEC 60617 – Lighting & luminaire symbols

·        IEEE Std 315 – Lighting circuit & control symbols

·        NFPA 70 (NEC) – Emergency & exit lighting

·        IES Lighting Handbook – Lighting design standard

ใช้ใน: Lighting Plan, แบบไฟอาคาร, ระบบแสงสว่างเชิงพาณิชย์และอุตสาหกรรม

รูปด้านล่างนี้คือสัญลักษณ์ใช้สำหรับแสดงตำแหน่งและประเภทของโคมไฟ ระบบแสงสว่าง และอุปกรณ์ควบคุมแสง Lighting Symbols

3. PROTECTION SYMBOLS (สัญลักษณ์อุปกรณ์ป้องกันไฟฟ้า)

ใช้แสดงอุปกรณ์ป้องกัน เช่น ฟิวส์ เซอร์กิตเบรกเกอร์ อุปกรณ์ตัดวงจร และระบบความปลอดภัยทางไฟฟ้า

แหล่งอ้างอิงหลัก

·        IEC 60617 – Protection device symbols

·        IEC 60947 – Low-voltage switchgear & controlgear

·        IEEE Std 315 – Protective devices diagrams

·        NFPA 70 (NEC) – Electrical protection & safety

ใช้ใน: ตู้ไฟฟ้า, ระบบป้องกันกระแสเกิน, ระบบไฟโรงงาน

 รูปด้านล่างนี้คือสัญลักษณ์ใช้ใช้แสดงอุปกรณ์ป้องกัน Protection Symbols

4. CONTROL & DEVICE SYMBOLS (สัญลักษณ์อุปกรณ์ควบคุมและอุปกรณ์ไฟฟ้า)

ใช้สำหรับแสดงอุปกรณ์ควบคุม วงจรควบคุม และระบบอัตโนมัติ

แหล่งอ้างอิงหลัก

·        IEC 60617 – Control & device symbols

·        IEEE Std 315 – Control circuit diagrams

·        IEC 61131 – PLC & industrial control systems

·        NFPA 70 (NEC) – Control panel standards

ใช้ใน: Control Panel, PLC System, Automation System 

รูปด้านล่างนี้คือสัญลักษณ์ไฟฟ้าแสดงอุปกรณ์ควบคุม วงจรควบคุม และระบบอัตโนมัติ Control and Device Symbols 

5. EMERGENCY & SAFETY SYMBOLS  (สัญลักษณ์ระบบฉุกเฉินและความปลอดภัย)

ใช้สำหรับระบบความปลอดภัย การอพยพ และการแจ้งเตือนเหตุฉุกเฉิน

แหล่งอ้างอิงหลัก

·        IEC 60617 – Emergency & safety symbols

·        NFPA 70 (NEC) – Emergency electrical systems

·        NFPA 72 – Fire Alarm and Signaling Code

·        ISO 7010 – Safety signs & evacuation symbols

·        IEEE Std 315 – Emergency circuit diagrams

ใช้ใน: อาคารสาธารณะ, โรงงาน, โรงพยาบาล, ระบบ Fire Alarm และ Evacuation  

รูปด้านล่างนี้คือสัญลักษณ์ไฟฟ้า ใช้สำหรับระบบความปลอดภัย การอพยพ และการแจ้งเตือนเหตุฉุกเฉิน Emergency and Safety Symbols 

สรุปมาตรฐานสากลที่ใช้ร่วมกัน

สัญลักษณ์ไฟฟ้าทั้ง 5 หมวดในเว็บไซต์นี้ อ้างอิงจากมาตรฐานสากลที่ได้รับการยอมรับ ได้แก่
IEC, IEEE, NFPA (NEC), ANSI, ISO และ IES
เพื่อให้มั่นใจว่าสามารถนำไปใช้งานจริงได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัย และเป็นไปตามหลักวิศวกรรม

🔹 อ้างอิง แหล่งที่มา Electrical symbols referenced from IEC 60617, IEEE Std 315, NFPA 70 (NEC), IEC 60947, IEC 61131, NFPA 72, ISO 7010 and IES standards

Text Book : Engineering Drawing by ND Bhat, Electrical Drafting and Design By Charles L. Hubbard, Electrical Systems Design โดย Theodore R. Bosela